Osiem rzeźb plenerowych z lat 70. XX wieku odzyskało dawny wygląd. Zakończono prace konserwatorskie przy dziełach znajdujących się w Parku Miejskim i na kieleckich skwerach. Przy każdej z nich pojawiły się tabliczki informacyjne, dzięki którym mieszkańcy i turyści mogą poznać historię rzeźb oraz ich twórców.
Zakończył się projekt „Restauracja kieleckich rzeźb plenerowych z lat 70. XX wieku”, realizowany przez Muzeum Historii Kielc. Renowacją objęto osiem prac: „Aurorę” Grażyny Roman, „Echa Gór Świętokrzyskich” Henryka Wróblewskiego, „Naszym matkom” Stefana Maja, „Dwa pokolenia” Anny Henisz-Leszczyńskiej, „Matkę Ziemię” Danuty Sobczak-Michałowskiej, „Zapomnienie” Jana Szałapskiego oraz „Ziemiorództwo” i „Demeter” Jerzego Fronczyka. Zakończenie przedsięwzięcia stanowiło okazję do podsumowania prac konserwatorskich i przypomnienia znaczenia kieleckich rzeźb plenerowych.
– Kielce mają to szczęście, że mają niesamowite tradycje rzeźby plenerowej, a wiele z tych prac stanowi nieodłączny element miejskiej historii i ma dla mieszkańców wartość sentymentalną. Niestety, od lat obserwujemy degradację tych form, dlatego podjęliśmy działania, by przywrócić im dawny wygląd. W ostatnich latach udało się odrestaurować 15 rzeźb, które zyskały także tabliczki informacyjne przybliżające historię dzieł i ich twórców. Wiemy, że to nie koniec drogi, ponieważ w Kielcach znajduje się ponad 60 rzeźb plenerowych, które są częścią historii naszego miasta – powiedziała Agata Wojda, prezydentka Kielc.
Rzeźby powstały w latach 1973–1979 i są pamiątką po przedsięwzięciach artystycznych, których celem było przekształcenie Kielc w galerię współczesnej rzeźby pod gołym niebem. Dzieła były efektem plenerów organizowanych między innymi w Orońsku, Kielcach i Suchedniowie. Wykonano je z różnych materiałów, w tym wapienia pińczowskiego, ceramiki, marmuru Biała Marianna i trawertynu. Przez lata rzeźby stały się częścią miejskiego krajobrazu, choć często pozostawały niezauważone przez przechodniów. Przeprowadzona renowacja ma nie tylko przedłużyć ich trwałość, ale także przybliżyć mieszkańcom znaczenie lokalnego dziedzictwa artystycznego.
– Dzięki współpracy Muzeum Historii Kielc, Urzędu Miasta oraz Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku udało się odrestaurować osiem rzeźb plenerowych, które od ponad 50 lat są obecne w przestrzeni miejskiej. Większość kosztów projektu pokrył budżet państwa, a prace konserwatorskie pozwoliły przywrócić dziełom ich pierwotny wygląd. Łącznie, wraz z siedmioma rzeźbami odnowionymi w ramach wcześniejszego projektu, mamy już 15 odrestaurowanych prac, które mogą służyć mieszkańcom przez kolejne dekady. Kielce mogą być dumne z tak bogatej i ważnej artystycznie kolekcji rzeźb plenerowych, jednej z wyjątkowych w skali Polski – wskazał Grzegorz Maciągowski, dyrektor Muzeum Historii Kielc.
– Prace konserwatorskie obejmowały rzeźby wykonane z różnych materiałów, m.in. wapienia pińczowskiego, białego marmuru, trawertynu, piaskowca i ceramiki, co stanowiło spore wyzwanie. Dzieła zostały oczyszczone, wzmocnione strukturalnie i poddane hydrofobizacji, która ma zapobiegać ich dalszej degradacji. Kielce są wyjątkowym miastem, ponieważ w przestrzeni publicznej mamy swoistą galerię rzeźby, obejmującą obiekty z różnych epok – od baroku po realizacje współczesne – zaznaczył Piotr Spurek, Miejski Konserwator Zabytków.
Celem przedsięwzięcia było poprawienie stanu zachowania rzeźb, przywrócenie czytelności ich formy i zabezpieczenie przed dalszym niszczeniem. Przy odnowionych dziełach umieszczono tabliczki z informacjami o ich nazwach, autorach i datach powstania. Dodatkowo kody QR umożliwiają zapoznanie się z historią poszczególnych prac i ich twórców. Wartość prac wyniosła 96 960 zł. Projekt został dofinansowany ze środków programu własnego Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku „Rzeźba w przestrzeni publicznej – 2026”, pochodzących z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Rzeźby plenerowe z lat 70. XX wieku odnowione z projektu:
„Aurora” autorstwa Grażyny Roman (Park Miejski im. Stanisława Staszica)
„Aurora” jest jedną z prac powstałych w Orońsku podczas pleneru „Kielce 73”, który miał stać się początkiem programu przekształcania miasta w galerię rzeźby plenerowej. Zakupione wówczas obiekty miały trafiać do parków, na place i skwery, a nie pozostawać wyłącznie w zamkniętej przestrzeni wystawienniczej.
Rzeźba pierwotnie stała bliżej parkowego stawu. Wykonana z trawertynu i ustawiona na czerwonym piaskowcu, działa przede wszystkim spokojnym układem brył oraz relacją z zielenią i wodą Parku Miejskiego.
Autorką pracy jest Grażyna Roman, absolwentka Wydziału Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Tworzyła w kamieniu, drewnie, ceramice i tworzywach sztucznych, a jej realizacje plenerowe znajdują się m.in. w Kielcach, Orońsku, Bydgoszczy, Łodzi i Koszalinie.
„Echa Gór Świętokrzyskich” autorstwa Henryka Wróblewskiego (Park Miejski im. Stanisława Staszica)
„Echa Gór Świętokrzyskich” powstały w Orońsku na plenerze „Kielce 73”. To przykład myślenia o rzeźbie jako o trwałym akcencie przestrzennym: praca została wykonana z dwóch bloków wapienia pińczowskiego, a jej postument jest częścią kompozycji.
Tytuł kieruje uwagę ku świętokrzyskiemu pejzażowi i lokalnemu kamieniowi. W miejskim otoczeniu rzeźba przywołuje skalę krajobrazu regionu, z którego wyrastały zarówno materiały, jak i ambicja kieleckich plenerów lat 70.
Autorem rzeźby jest Henryk Wróblewski, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Specjalizował się w rzeźbie plenerowej i kameralnej, pracując m.in. w ceramice, drewnie i kamieniu.
„Demeter” autorstwa Jerzego Fronczyka (Park Miejski im. Stanisława Staszica)
„Demeter” powstała w Orońsku na plenerze „Kielce 75”. Dla odbioru tej pracy ważny jest szczegół z jej historii: początkowo rzeźba tworzyła kompozycję z jednym z parkowych drzew, które później zostało wycięte.
Ten utracony dialog z żywą zielenią wzmacnia sens tytułu odwołującego się do bogini ziemi i urodzaju. Dziś rzeźba jest nie tylko kamiennym obiektem, ale także śladem dawnego sposobu myślenia o sztuce jako części krajobrazu.
Autorem rzeźby jest Jerzy Fronczyk, rzeźbiarz, malarz i poeta, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Kierował Ośrodkiem Rzeźbiarskim „Wietrznia” w Kielcach i należał do Sekcji Rzeźby Związku Polskich Artystów Plastyków.
„Naszym matkom” autorstwa Stefana Maja (Skwer Pamięci Ofiar Katynia)
„Naszym matkom” należy do najwcześniejszych realizacji programu „Kielce 73”. Rzeźba została wykonana w Orońsku z dwóch bloków wapienia pińczowskiego łączonych w części środkowej, co wzmacnia jej pionowy, monumentalny charakter.
Praca pierwotnie była ustawiona przed Wojewódzkim Domem Kultury. Jej temat łączy osobisty ton z publicznym gestem pamięci, a skala obiektu sprawia, że nie jest tylko dekoracją, lecz wyraźnym znakiem w przestrzeni miasta.
Autorem rzeźby jest Stefan Maj, artysta mocno związany z kieleckim środowiskiem plastycznym. Tworzył rzeźby plenerowe, sakralne, kameralne i monumentalne realizacje pomnikowe, w tym prace ważne dla powojennego pejzażu Kielc.
„Dwa pokolenia” autorstwa Anny Henisz-Leszczyńskiej (Skwer Ireny Sendlerowej)
„Dwa pokolenia” powstały w Orońsku podczas pleneru „Kielce 75”, ale materiałowo są mocno związane z zapleczem ceramicznym regionu. Rzeźba została wypalona w Zakładach Wyrobów Kamionkowych „Marywil” w Suchedniowie, ważnym miejscu dla kieleckich realizacji ceramicznych.
Tytuł pozwala czytać pracę jako opowieść o ciągłości, relacji i przekazywaniu doświadczenia. W zestawieniu z miejską zielenią ceramiczna forma zyskuje bardziej kameralny, ludzki wymiar niż kamienne realizacje z tego samego okresu.
Autorką pracy jest Anna Henisz-Leszczyńska, absolwentka Wydziału Rzeźby ASP w Warszawie i wieloletnia nauczycielka Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Kielcach. Szczególnie bliska była jej ceramika, kamionka oraz rzeźbiarska praca z formą figuralną.
„Matka Ziemia” autorstwa Danuty Sobczak-Michałowskiej (Skwer Wolontariuszy)
„Matka Ziemia” została wykonana w 1975 roku i, podobnie jak kilka innych kieleckich prac ceramicznych, wypalona w „Marywilu” w Suchedniowie. Należy do szerokiej galerii rzeźb, które miały oswajać nowoczesną sztukę w codziennej przestrzeni miasta.
Organiczny tytuł dobrze współgra z materiałem i formą obiektu. To rzeźba, która nie działa przez pomnikową jednoznaczność, lecz przez skojarzenia z ziemią, ciężarem, płodnością i naturalnym rytmem miejskiej zieleni.
Autorką rzeźby jest Danuta Sobczak-Michałowska, rzeźbiarka i malarka związana z Toruniem oraz Kielcami. W Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Kielcach stworzyła pracownię ceramiki i rzeźby, kształtując lokalne środowisko artystyczne.
„Zapomnienie” autorstwa Jana Szałapskiego (Skwer Wolontariuszy)
„Zapomnienie” Jana Szałapskiego jest szkliwioną rzeźbą ceramiczną wypaloną w Zakładach Wyrobów Kamionkowych „Marywil” w Suchedniowie. Wśród kamiennych obiektów programu wyróżnia się materiałem, skalą i bardziej intymnym nastrojem.
Tytuł nadaje pracy melancholijny ton: w przestrzeni publicznej nie opowiada o triumfie ani upamiętnieniu, lecz o kruchości pamięci. Dobrze wybrzmiewa to w historii kieleckich rzeźb, z których wiele zmieniało lokalizacje, znikało albo traciło swoją pierwotną czytelność.
Autorem pracy jest Jan Szałapski, absolwent kieleckiego liceum plastycznego i Wydziału Rzeźby ASP w Warszawie. Był nauczycielem rzeźby, konserwatorem dzieł sztuki i twórcą obiektów plenerowych oraz elementów wystroju wnętrz publicznych.
„Ziemiorództwo” autorstwa Jerzego Fronczyka (ulica Leśna)
„Ziemiorództwo” to jedna z późniejszych prac objętych projektem, wykonana w 1979 roku z marmuru Biała Marianna. Rzeźba ustawiona przy ul. Leśnej należy do dziedzictwa programu, który miał uczynić z Kielc otwartą galerię rzeźby.
Sam tytuł łączy motyw ziemi z narodzinami formy. W marmurze, materiale kojarzonym z trwałością i klasyczną rzeźbą, Fronczyk buduje organiczną kompozycję, która pozostaje blisko natury, ale jednocześnie wyraźnie zaznacza swoją obecność w mieście.
Autorem pracy jest Jerzy Fronczyk, rzeźbiarz, malarz i poeta, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W Kielcach był związany m.in. z Ośrodkiem Rzeźbiarskim „Wietrznia”, ważnym miejscem pracy twórczej i plenerów rzeźbiarskich.
Więcej informacji na temat rzeźb znajduje się na stronie internetowej: https://mhki.kielce.eu/rzezby.
Materiał został pobrany ze źródła: Urząd Miasta Kielce – kielce.eu.
Link do materiału źródłowego: https://kielce.eu/pl/aktualnosci/kieleckie-rzezby-plenerowe-odzyskaly-dawny-blask.html
Treści i grafiki należą do ich autorów.









